Pasożyty – przygotowanie do odrobaczenia, farmakoterapia, fitoterapia

Każdą kurację odrobaczającą powinniśmy przeprowadzać pod okiem wykwalifikowanego specjalisty, np. parazytologa, który dostosuje dawkę leków czy ziół do wyników badań oraz rodzaju pasożyta, którego chcemy się pozbyć z organizmu.

Kiedy warto wstrzymać się z odrobaczaniem?

Kluczem skutecznego odrobaczania jest odpowiednie przygotowanie do leczenia. Warto się z nim jednak wstrzymać, jeżeli mamy spore niedobory pokarmowe, niewyrównaną anemię, podwyższone próby wątrobowe (nie dotyczy to motylicy wątrobowej, która charakteryzuje się podniesionym stężeniem aminotransferazy alaninowej – ALT i aminotransferazy asparaginianowej – AST w surowicy krwi), niewyrównaną pracę tarczycy, podwyższoną homocysteinę, stany zapalne jelit, choroby żołądka (szczególnie Helicobacter pylori), zaburzenia w funkcjonowaniu nerek, zaparcia i bardzo słabą odporność. 

Jak przygotować się do odrobaczania?

Wzmocnienie organizmu, wyrównanie niedoborów, złagodzenie stanów zapalnych, nawodnienie czy regulacja wypróżnień będą odgrywały kluczową rolę w trakcie pozbywania się pasożyta. Przykładowo, nieregularne wypróżnienia lub ich brak spowoduje, że pasożyty nie zostaną wydalone wraz z kałem i razem z toksynami, lecz będą cofały się do krwiobiegu żywiciela. Niewyrównana praca wątroby przyczyni się do słabej filtracji toksyn z organizmu, co w konsekwencji doprowadzi również do cofania się wspomnianych toksyn, bakterii czy wirusów wytwarzanych przez pasożyty do organizmu żywiciela. Przewlekły stres czy słaba jakość snu wiążą się z ryzykiem osłabienia odporności, która również jest kluczowa w trakcie leczenia inwazji pasożytniczej.  
Warto zadbać o podstawy, które w trakcie leczenia zwiększą szansę na skuteczne pozbycie się parazytoz z organizmu. Pominięcie etapu przygotowania ciała do odrobaczania może doprowadzić do szybkiego nawrotu inwazji pasożytniczej, braku efektów leczenia, pogłębienia niedoborów witamin czy obciążenia wątroby.  

Leczenie farmakologiczne 

Leczenie inwazji pasożytniczej w pierwszym rzucie obejmuje farmakoterapię dopasowaną do obecności danego gatunku w organizmie żywiciela. Antybiotyki zalecane w leczeniu zakażeń wywołanych przez parazytozy ustalane są indywidualnie. O wyborze właściwego leku decyduje wiele czynników, a wśród najważniejszych jest stan kliniczny pacjenta [1]. 
W przypadku pierwotniaka Giardia intestinalis, inaczej zwanego Giardia lamblia, w terapii stosuje się pochodne 5-nitroimidazolu (metronidazol, tynidazol, ornidazol, seknidazol) czy albendazol. Żaden z tych leków nie daje jednak 100-procentowej gwarancji skuteczności leczenia. Niepowodzenia w leczeniu giardiozy mogą być wynikiem lekooporności tego pasożyta [1]. Z uwagi na możliwość zarażenia się lamblią przez kontakt bezpośredni z zakażoną osobą zalecane jest odrobaczanie rodziny lub osób wspólnie mieszkających w tym samym czasie. 
W przypadku tasiemca stosuje się prazykwantel. Lek ten ma spowodować spastyczne porażenie mięśni pasożyta, przez co traci on zdolność do przyczepiania się do tkanek żywiciela, i w konsekwencji funkcjonowanie powłok jego ciała zostaje zaburzone. Wydalanie tasiemca następuje wraz z kałem [2]. Inne leki w przypadku tego pasożyta to albendazol czy mebendazol, które powodują u niego nieodwracalne zaburzenia w przyswajaniu glukozy, powodując zużycie zapasów glikogenu i obumieranie z braku substancji energetycznych [2].
Leki stosowane przeciwko przywrom obejmują aż cztery grupy antybiotyków. W przypadku inwazji przywr z rodzaju Schistosoma, Opisthorchis feliseus czy O. viverni lekiem pierwszego wyboru jest prazykwantel. Nikozamid zaś stosowany jest w przypadku aktywności egzotycznych przywrzyc wywołanych przez Fasciolopsis buski oraz Heterophyes heterophyes [2]. W leczeniu Fasciola hepatica, nazywanej motylicą wątrobową, najskuteczniejszy okazuje się triklabendazol. Działa on na formy dojrzałe i niedojrzałe przywry wątrobowej.
W przypadku inwazji glistnicy lekami z wyboru są albendazol w dawce jednorazowej lub mebendazol podawany przez kilka dni, albo w zwiększonej dawce jednorazowo. Jako alternatywne preparaty stosowane są np. iwermektyna, nitazoksanid czy cytrynian piperazyny. Ostatni z wymienionych leków, mimo iż nie jest powszechnie dostępny, może być wykorzystywany w leczeniu glistnicy powikłanej niedrożnością przewodu pokarmowego, ponieważ powoduje wiotkie porażenie pasożytów, co ułatwia ich usunięcie [3]. 
W inwazji owsicy, która jest najczęściej występującym zakażeniem pasożytniczym u dzieci w wieku przedszkolnym, lekiem pierwszego rzutu jest pyrantel, mebendazol lub albendazol. Z uwagi na możliwą autoinwazję tym pasożytem zalecane jest często powtórzenie terapii po 2-4 tygodniach od zakończenia ostatniej dawki. Członków rodziny lub osoby wspólnie mieszkające należy leczyć jednocześnie w celu osiągnięcia sukcesu leczenia [3].
Leczenie farmakologiczne to jedna z opcji pozbywania się pasożytów z organizmu. Decydując się na taką formę leczenia, całej terapii powinna towarzyszyć suplementacja wspomagająca usuwanie toksyn oraz wspierająca układ odpornościowy człowieka. Ta powinna być dobierana indywidualnie przez lekarza specjalistę do wyników badań krwi osoby zakażonej parazytozą. Należy wspomnieć, że profilaktyczne odrobaczanie jest błędem. Stosowanie farmakoterapii bez potwierdzonej badaniami obecności pasożyta w organizmie może wywołać niepożądane skutki uboczne w postaci zaburzeń żołądkowo-jelitowych, bólów głowy, zwiększonej aktywności aminotransferaz, gorączki, kaszlu i kłębuszkowego zapalenia nerek. Nieuzasadnione stosowanie leków przeciwpasożytniczych niesie również za sobą ryzyko lekooporności, eliminując możliwości terapeutyczne w przyszłości.

Fitoterapia – pogromcy pasożytów czy wsparcie w terapii?

Innym sposobem pozbywania się pasożytów jelitowych z organizmu jest stosowanie surowców roślinnych. Ziołolecznictwo od wieków stosowane było w celu eliminacji parazytoz jelitowych. Popularność suplementów i leków ziołowych w leczeniu pasożytów oraz robaczyc związana jest ze skutecznością i bezpieczeństwem ich stosowania. Współczesna nauka dostarczyła wiele dowodów na skuteczność tych terapii, stąd coraz więcej ludzi decyduje się na taką formę pozbywania się pasożytów z organizmu. Przy tej metodzie usuwania parazytoz stosuje się mieszanki ziół w odpowiednich proporcjach. 
Ważne jest, by odpowiednia kombinacja surowców roślinnych zawierała produkty o szerokim działaniu. Oprócz przeciwpasożytniczego w ziołowej formule powinny znaleźć się rośliny, które mają właściwości poprawiające trawienie i relaksujące mięśnie gładkie przewodu pokarmowego. Zioła powinny łagodzić wzdęcia, bóle brzucha oraz poprawić perystaltykę jelit. 

Do najbardziej popularnych ziół przeciwpasożytniczych można zaliczyć:

• Olej z nasion czarnuszki (Nigella sativa)
  To roślina wykazująca silne właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne. Najcenniejszym składnikiem oleju z czarnuszki jest tymochinon, który odpowiada za jej prozdrowotne właściwości. Nasiona czarnuszki można stosować jako uzupełnienie terapii przeciwpasożytniczej, ponieważ wpływają one na zmniejszenie uszkodzeń wątroby spowodowane obecnością parazytoz w tym narządzie. Wykazuje działanie przeciwgrzybicze, co także silnie wpływa na pracę wątroby [4]. Udowodniono ich skuteczność w zwalczaniu zakażeń owsikami [5]. 
   
• Mimoza wstydliwa (Mimosa pudica) 
  Roślina tropikalna, która swoje zastos...