Artykuł przybliża temat antykoncepcji awaryjnej (tzw. „tabletki dzień po”) jako kluczowego i pełnego emocji obszaru opieki farmaceutycznej, wymagającego od farmaceuty empatii oraz rzetelnej wiedzy. Głównym mechanizmem działania dostępnych substancji – lewonorgestrelu (LNG) oraz octanu uliprystalu (UPA) – jest hamowanie lub opóźnianie owulacji, co oznacza, że nie mają one działania wczesnoporonnego i nie przerywają istniejącej ciąży. Skuteczność obu leków zależy od czasu przyjęcia od stosunku: LNG należy przyjąć najlepiej w ciągu 12–24 godzin (działa do 72 h), natomiast UPA wykazuje skuteczność do 120 godzin. Istotną różnicą kliniczną jest też kwestia karmienia piersią, które przy LNG należy przerwać na 8 godzin, a przy UPA aż na 7 dni. Zgodnie z Prawem farmaceutycznym farmaceuta ma stałe uprawnienie do wystawienia recepty farmaceutycznej na obie substancje, przy czym trwający do 30 czerwca 2028 roku program pilotażowy NFZ proceduralnie obejmuje wyłącznie octan uliprystalu. W codziennej praktyce aptecznej zaleca się stosowanie 4-etapowego modelu komunikacji z pacjentką: wysłuchaj (pytania otwarte), doprecyzuj (pytania zamknięte o czas i interakcje), uporządkuj informacje oraz uspokój. Profesjonalny wywiad pozwala wykryć czynniki obniżające skuteczność terapii, takie jak masa ciała, wymioty do 3 godzin od zażycia leku czy interakcje z dziurawcem i lekami przeciwpadaczkowymi. Ostatecznie rola farmaceuty polega na obalaniu mitów o szkodliwości tej metody, edukacji o konieczności stosowania regularnego zabezpieczenia oraz stworzeniu pacjentce bezpiecznej, wolnej od oceniania przestrzeni.
Autor: Artur Rakowski
Artykuł omawia problematykę refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD), który jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów w aptekach. Objawy takie jak zgaga, chrypka czy pieczenie za mostkiem fizjologicznie nasilają się po obfitych posiłkach oraz wieczorem w pozycji leżącej. Za uszkodzenia nabłonka przełyku odpowiada nie tylko kwas solny, ale cała mieszana treść żołądkowa zawierająca enzymy trawienne i żółć. Właściwa rekomendacja farmaceutyczna powinna opierać się na łączeniu supresji kwasu z mechaniczną ochroną śluzówki przełyku. Najnowsze wytyczne kliniczne podkreślają istotną rolę miejscowych preparatów zawierających kwas hialuronowy i siarczan chondroityny. Zastosowanie bioadhezyjnego poloksameru 407 w tych produktach wydłuża ich przyleganie do ścian przełyku, co skutecznie łagodzi uciążliwe objawy nocne. Związki te sprawdzają się w monoterapii, w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej (IPP) oraz jako bezpieczna terapia pomostowa przed badaniem gastroskopowym. Nieodzownym elementem opieki farmaceutycznej jest edukacja pacjenta w zakresie modyfikacji stylu życia, w tym stosowania diety lekkostrawnej i unikania jedzenia przed snem.
Opryszczka jest znana ludzkości od tysięcy lat. Opisy zmian opryszczkowych pojawiały się już w najstarszych źródłach medycznych, a sama choroba – mimo pozornie łagodnego charakteru – do dziś pozostaje jednym z najczęstszych problemów, z jakimi pacjenci zgłaszają się do apteki. Z perspektywy farmaceuty najważniejsze jest jednak to, że opryszczka wargowa nie jest wyłącznie pojedynczym, samoograniczającym się epizodem. W praktyce bardzo często ma charakter nawrotowy, a dla części pacjentów staje się problemem przewlekłym.
Artykuł przedstawia rolę farmaceutów w edukowaniu seniorów w zakresie podstaw profilaktyki zdrowotnej – zbilansowanej diety, odpowiedniego nawodnienia i aktywności fizycznej, które stanowią fundament utrzymania zdrowia. Wskazano na zmiany związane z wiekiem w układzie sercowo-naczyniowym, w tym stres oksydacyjny i zaburzenia funkcji mitochondriów oraz na praktyczny aspekt stosowania statyn i możliwego obniżenia poziomu koenzymu Q10. Omówiono także starzenie się układu kostnego oraz znaczenie odpowiedniej podaży wapnia, witaminy D i K, a także zjawisko immunosenescencji. Podkreślono, że farmaceuta odgrywa istotną rolę w kształtowaniu zdrowych nawyków oraz wspieraniu pacjentów w racjonalnym i bezpiecznym stosowaniu suplementów diety z uwzględnieniem ich stanu zdrowia i farmakoterapii.
O magnezie powiedziano już niemal wszystko, a przynajmniej tak się wydaje. Farmaceuci dobrze znają jego rolę w metabolizmie, objawy niedoboru oraz wskazania do suplementacji. A jednak współczesne badania pokazują, że jeden z najważniejszych aspektów jego stosowania – wielkość i sposób podawania dawki – wciąż bywa interpretowany nie do końca właściwie.
W ostatnim czasie suplementy diety są na cenzurowanym. Z powodu braku regulacji rynku i fasadowej kontroli podmiotów je produkujących tracą przede wszystkim te firmy, które w opozycji do większości dbają o jakość wypuszczanych na rynek suplementów. Zatraca się w ten sposób idea racjonalnej suplementacji, która w wielu przypadkach jest ważnym elementem utrzymania homeostazy, a nawet wspomagania konwencjonalnego leczenia.