Dział: Optymalizacja leczenia i farmakoterapii

Artykuł omawia temat blizn – czym są, jak powstają, jakie są ich rodzaje – zarówno pod względem przyczyny (np. pourazowe, pooperacyjne, pooparzeniowe, potrądzikowe), czasu powstawania (świeże vs. dojrzałe) oraz wyglądu (normotroficzne, przerosłe, keloidy, zanikowe, przykurczone). Podkreślono, że kluczowym elementem profilaktyki i poprawy wyglądu blizn jest odpowiednia pielęgnacja po zagojeniu rany – higiena, unikanie UV, systematyczne stosowanie preparatów silikonowych. 

Stłuszczeniowa choroba wątroby rozpoznawana jest, gdy w badaniu histologicznym cechy stłuszczenia wykazuje ponad 5% hepatocytów lub gdy w badaniu obrazowym zawartość tłuszczu w wątrobie szacowana jest powyżej 5,6%. Stłuszczeniowa choroba wątroby zwiększa ryzyko marskości i raka wątroby oraz przyczynia się do rozwoju cukrzycy typu 2, chorób sercowo-naczyniowych i przewlekłej choroby nerek. Mimo że wśród głównych czynników jej ryzyka nie wymienia się dysbiozy, to jednak coraz częściej podkreśla się jej rolę w patogenezie chorób układu pokarmowego, w tym i wątroby. Tym bardziej, że wątroba zaopatrywana jest w krew bogatą w produkty trawienne i składniki mikrobiologiczne, stąd bezpośrednio narażona jest na kontakt z produktami metabolizmu i rozkładu mikrobioty (szczególnie przy uszkodzonej barierze jelitowej). Produkty te mogą np. wywołać reakcję zapalną, nasilić stres oksydacyjny, wpłynąć na hemodynamikę układu wrotnego lub zintensyfikować akumulację lipidów. Stąd wydaje się, że probiotykoterapia może stanowić cenną alternatywę dotychczasowego leczenia. Tym bardziej, że przeprowadzone badania wykazują, że suplementacja preparatami wieloszczepowymi prowadzi do normalizacji aktywności aminotransferaz oraz poprawy obrazu histopatologicznego wątroby. Wydaje się więc, że właściwa modulacja składu miktrobioty może okazać się kluczowa do zapobiegania występowania i/lub leczenia stłuszczenia wątroby. 

Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD) to powszechna dolegliwość, której leczenie może być skutecznie wspomagane przez odpowiednią dietoterapię. Artykuł przedstawia aktualne badania naukowe dotyczące wpływu na tę przypadłość wybranych produktów spożywczych (m.in. kawy, tłuszczów, alkoholu), stylu życia oraz modeli żywieniowych – szczególnie diety śródziemnomorskiej. Omówiono także znaczenie redukcji masy ciała, stosowania suplementów (np. kwasu masłowego) i probiotyków. Wskazano, że indywidualne podejście żywieniowe może skutecznie łagodzić objawy choroby i poprawiać jakość życia pacjentów z refluksem  żołądkowo-przełykowym.

Artykuł omawia znaczenie stosowania małych dawek kwasu acetylosalicylowego (ASA) w profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych oraz rolę farmaceutów w edukacji pacjentów. Opracowanie wyjaśnia, że choroby układu krążenia są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie, ale można im skutecznie zapobiegać dzięki zmianie stylu życia i leczeniu przeciwpłytkowemu. Podkreślono, że regularność i świadomość pacjenta są kluczowe dla skuteczności terapii, a farmaceuci pełnią istotną rolę w motywowaniu, monitorowaniu i edukowaniu chorych. Współczesny farmaceuta staje się partnerem pacjenta i członkiem zespołu terapeutycznego, a rozwój opieki farmaceutycznej – w tym indywidualnych planów terapeutycznych – jest kierunkiem przyszłości farmacji klinicznej.

Mleko kobiece, oprócz podstawowych składników odżywczych, zawiera także składniki bioaktywne, w tym cząsteczki o właściwościach immunomodulujących, które wywierają istotny wpływ na dojrzewanie układu odpornościowego, pokarmowego i nerwowego oraz zapewniają ochronę przed patogenami, stanowiąc niezbędny element odporności przekazywanej noworodkowi wraz z mlekiem matki. Do najważniejszych odpornościowych „cukrowych” składników mleka kobiecego należą glikoproteiny, glikolipidy oraz wolne oligosacharydy (HMO). W artykule przedstawiono najnowsze dane dotyczące budowy, stężenia i występowania oligosacharydów, z uwzględnieniem czynników wpływających na ich profil, w tym statusu „wydzielacza” matki. Omówiono główne funkcje biologiczne, mechanizmy działania antybakteryjnego, antywirusowego oraz immunomodulującego oraz wpływ na mikroflorę przewodu pokarmowego niemowląt z uwzględnieniem wstępnych badań klinicznych.

Większość z tzw. przeziębień wywoływana jest przez wirusy (do 95%) i bardzo rzadko ulega nadkażeniu bakteryjnemu. Niestety, wciąż, pomimo tej wiedzy, jednymi z najczęściej stosowanych z tego wskazania leków są antybiotyki. Najskuteczniejsze środki zaradcze to przede wszystkim maksymalne unikanie kontaktu z innymi dziećmi w pomieszczeniach zamkniętych, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.

Artykuł podkreśla znaczenie roli farmaceuty w zapobieganiu chorobom zakaźnym u osób dorosłych, szczególnie w kontekście zakażeń wirusami RSV i półpaśca. Wirus RSV stanowi zagrożenie głównie dla osób starszych i z obniżoną odpornością, powodując infekcje dróg oddechowych, które mogą prowadzić do ciężkich powikłań. W profilaktyce kluczowe znaczenie mają zasady higieny, unikanie kontaktu z chorymi oraz szczepienia ochronne, które są dostępne i refundowane dla osób 65+. Półpasiec, wywoływany przez reaktywację wirusa VZV, może prowadzić do bolesnych powikłań, takich jak neuralgia popółpaścowa. Najskuteczniejszą formą zapobiegania jest szczepienie inaktywowaną szczepionką, zalecane szczególnie osobom starszym i z grup ryzyka, z wysoką skutecznością ochrony (ok. 90%). Obecnie to farmaceuci odgrywają coraz większą rolę w profilaktyce zdrowotnej – edukują pacjentów, wspierają w budowaniu odporności, doradzają w zakresie szczepień i często jako pierwsi zauważają objawy infekcji. Coraz częściej wykonują również szczepienia w aptekach, co zwiększa ich dostępność i sprzyja skuteczniejszej profilaktyce chorób zakaźnych.

Terapia przeciwbólowa u dzieci do dziś stanowi dla klinicystów wyzwanie zarówno pod kątem etycznym, jak i medycznym. Na lekarzach spoczywa obowiązek dobrania odpowiedniego i bezpiecznego analgetyku, jak również zapewnienia komfortu zarówno małemu, jak i starszemu pacjentowi podczas jego hospitalizacji. W prowadzeniu właściwej terapii pomocne jest regularne ocenianie natężenia bólu dzięki różnorodnym skalom dostosowanym do wieku dziecka, a także stosowanie zasad drabiny analgetycznej. Według nowych wytycznych WHO przy umiarkowanym bólu słabe opioidy można zastąpić mniejszymi dawkami mocnych opioidów. Ponadto na każdym stopniu drabiny można stosować nieopioidowe leki przeciwbólowe. Najczęściej stosowanymi lekami z tej grupy są paracetamol i ibuprofen. Liczne badania wykazały skuteczność analgezji multimodalnej, która polega na użyciu kilku analgetyków o różnym mechanizmie działania w połączeniu ze znieczuleniem regionalnym bądź miejscowym. Korzyści terapeutyczne przynosi też stosowanie koanalgetyków, których głównym zadaniem jest potęgowanie działania przeciwbólowego przy jednoczesnym zmniejszaniu niepożądanych efektów ubocznych, np. opioidów.