Artykuł omawia zasady racjonalnej suplementacji magnezu u dorosłych, uwzględniając lukę podażową, zależność wchłaniania od dawki oraz znaczenie postaci chemicznej i technologii uwalniania preparatu. Wskazuje, że regularne stosowanie mniejszych dawek, dostosowanych do rzeczywistych potrzeb, jest bardziej uzasadnione niż przyjmowanie wysokich dawek jednorazowych. Podkreśla rolę lekarza POZ i farmaceuty w ocenie ryzyka niedoboru, doborze preparatu oraz monitorowaniu tolerancji i przestrzegania zaleceń.
Dział: Optymalizacja leczenia i farmakoterapii
Artykuł przedstawia rosnącą rolę analogów GLP-1 w długoterminowym leczeniu otyłości, podkreślając ich wpływ nie tylko na redukcję masy ciała, lecz także na ograniczenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych, nerkowych i metabolicznych. Omawia nowe postacie semaglutydu – podskórną dawkę 7,2 mg oraz preparat doustny, a także zasady ich stosowania, najważniejsze działania niepożądane i przeciwwskazania. Szczególną uwagę poświęcono roli farmaceuty w edukowaniu pacjentów, monitorowaniu bezpieczeństwa terapii i wspieraniu jej skuteczności.
Przewlekłe zaparcia i ich powikłania proktologiczne, takie jak hemoroidy i szczeliny odbytu, znacząco pogarszają jakość życia. Oprócz standardowej terapii dietetycznej i farmakologicznej stosowanie pochodnych antrachinonowych, wyciągu z kory kasztanowca, oleju rycynowego oraz miejscowej lidokainy może przynosić ulgę objawową. Artykuł omawia mechanizmy działania, wskazania, ograniczenia i bezpieczeństwo stosowania tych środków, podkreślając znaczenie krótkotrwałego stosowania i monitorowania pacjentów.
Artykuł omawia złożony i wielopostaciowy obraz kliniczny refluksu żołądkowo-przełykowego u pacjentów pediatrycznych, zwracając uwagę na szerokie spektrum objawów – od fizjologicznych ulewań u niemowląt po przewlekłe, atypowe manifestacje pozaprzełykowe ze strony układu oddechowego, takie jak chrypka i kaszel. W populacji pediatrycznej kluczowe znaczenie ma ocena objawów alarmowych w celu różnicowania fizjologicznego zjawiska z chorobą refluksową (GERD), dla której kluczowym rozpoznaniem różnicowym jest eozynofilowe zapalenie przełyku (EoE). Zgod- nie z obowiązującymi wytycznymi ESPGHAN/NASPGHAN (2018, z późniejszymi aktualizacjami klinicznymi) oraz aktualnymi kryteriami diagnostycznymi ujętymi w Lyon Consensus 2.0 (2024) w diagnostyce najmłodszych pacjentów ogranicza się do minimum rutynowe stosowanie badań inwazyjnych oraz testów z użyciem inhibitorów pompy protonowej. Postępowanie terapeutyczne w pierwszej kolejności powinno opierać się na metodach zachowawczych i modyfikacji nawyków żywieniowych, natomiast wdrożenie farmakoterapii lub kwalifikację do leczenia chirurgicznego rezerwuje się dla pacjentów opornych na leczenie podstawowe bądź prezentujących powikłania.
Trądzik wieku dorosłego (łac. acne tarda) jest przewlekłą dermatozą zapalną występującą najczęściej po 25. roku życia, której etiologia ma charakter wieloczynnikowy. W patogenezie istotną rolę odgrywają zaburzenia hormonalne, w tym hiperandrogenizm, zaburzenia gospodarki węglowodanowej z towarzyszącą hiperinsulinemią, a także czynniki środowiskowe i stres. Coraz więcej danych wskazuje na znaczący wpływ diety, zwłaszcza diety zachodniej o wysokim indeksie glikemicznym oraz dużej podaży nabiału i produktów wysokoprzetworzonych, na nasilenie zmian trądzikowych u dorosłych. Celem artykułu jest omówienie roli dietoterapii, suplementacji oraz probiotykoterapii w kompleksowym postępowaniu z pacjentem z trądzikiem wieku dorosłego. Przedstawiono aktualne dane dotyczące wpływu prebiotyków, składników przeciwutleniających oraz wybranych szczepów probiotycznych na parametry metaboliczne, hormonalne i kliniczne. Wyniki badań wskazują, że interwencje żywieniowe i suplementacyjne mogą korzystnie wpływać na przebieg acne tarda, stanowiąc istotne uzupełnienie klasycznych metod leczenia dermatologicznego.
Grzyby z gatunku Cordyceps (maczużnik) klasyfikowane do gromady Ascomycota (workowce) od bardzo dawna stosowane są w etnomedycynie azjatyckiej jako surowiec naturalny o działaniu adaptogennym, tonizującym, zmniejszającym zmęczenie – i co bardzo istotne – pobudzającym system immunologiczny organizmu człowieka. Do niedawna maczużnik chiński był, podobnie jak bojowy, zaliczany do gatunku Cordyceps. Obecnie wszystkie gatunki, które kontrolują układ nerwowy owadów, zamieniając je w „zombi”, klasyfikowane są jako Ophiocordyceps spp. Wśród licznych, określanych na ok. 500, gatunków Cordyceps, najwięcej badań naukowych dotyczy Ophiocordyceps sinensis.
W ostatnich dziesięcioleciach wprowadzono wiele niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) jako miejscowe preparaty do leczenia ostrych urazów tkanek miękkich, zmian zapalnych i zwyrodnieniowych układu mięśniowo-szkieletowego oraz niektórych zapalnych chorób skóry. Są one łatwe w stosowaniu, zapewniają wysokie lokalne stężenie leku przy niskim wchłanianiu ogólnoustrojowym i minimalnych niepożądanych ogólnoustrojowych skutkach ubocznych. Działania niepożądane wiążą się m.in. z indukcją fotonadwrażliwości. Pacjentom należy zalecać unikanie ekspozycji na światło słoneczne podczas stosowania preparatów wykazujących działanie fotouczulające. Natomiast w sytuacji pojawienia się zmian skórnych należy zalecić testy diagnostyczne umożliwiające rozpoznanie fotoalergenu lub czynnika sprawczego reakcji fototoksycznej, aby zminimalizować ryzyko nawrotu dolegliwości w przyszłości.
Artykuł przybliża temat antykoncepcji awaryjnej (tzw. „tabletki dzień po”) jako kluczowego i pełnego emocji obszaru opieki farmaceutycznej, wymagającego od farmaceuty empatii oraz rzetelnej wiedzy. Głównym mechanizmem działania dostępnych substancji – lewonorgestrelu (LNG) oraz octanu uliprystalu (UPA) – jest hamowanie lub opóźnianie owulacji, co oznacza, że nie mają one działania wczesnoporonnego i nie przerywają istniejącej ciąży. Skuteczność obu leków zależy od czasu przyjęcia od stosunku: LNG należy przyjąć najlepiej w ciągu 12–24 godzin (działa do 72 h), natomiast UPA wykazuje skuteczność do 120 godzin. Istotną różnicą kliniczną jest też kwestia karmienia piersią, które przy LNG należy przerwać na 8 godzin, a przy UPA aż na 7 dni. Zgodnie z Prawem farmaceutycznym farmaceuta ma stałe uprawnienie do wystawienia recepty farmaceutycznej na obie substancje, przy czym trwający do 30 czerwca 2028 roku program pilotażowy NFZ proceduralnie obejmuje wyłącznie octan uliprystalu. W codziennej praktyce aptecznej zaleca się stosowanie 4-etapowego modelu komunikacji z pacjentką: wysłuchaj (pytania otwarte), doprecyzuj (pytania zamknięte o czas i interakcje), uporządkuj informacje oraz uspokój. Profesjonalny wywiad pozwala wykryć czynniki obniżające skuteczność terapii, takie jak masa ciała, wymioty do 3 godzin od zażycia leku czy interakcje z dziurawcem i lekami przeciwpadaczkowymi. Ostatecznie rola farmaceuty polega na obalaniu mitów o szkodliwości tej metody, edukacji o konieczności stosowania regularnego zabezpieczenia oraz stworzeniu pacjentce bezpiecznej, wolnej od oceniania przestrzeni.
Artykuł omawia problematykę refluksu żołądkowo-przełykowego (GERD), który jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych przez pacjentów w aptekach. Objawy takie jak zgaga, chrypka czy pieczenie za mostkiem fizjologicznie nasilają się po obfitych posiłkach oraz wieczorem w pozycji leżącej. Za uszkodzenia nabłonka przełyku odpowiada nie tylko kwas solny, ale cała mieszana treść żołądkowa zawierająca enzymy trawienne i żółć. Właściwa rekomendacja farmaceutyczna powinna opierać się na łączeniu supresji kwasu z mechaniczną ochroną śluzówki przełyku. Najnowsze wytyczne kliniczne podkreślają istotną rolę miejscowych preparatów zawierających kwas hialuronowy i siarczan chondroityny. Zastosowanie bioadhezyjnego poloksameru 407 w tych produktach wydłuża ich przyleganie do ścian przełyku, co skutecznie łagodzi uciążliwe objawy nocne. Związki te sprawdzają się w monoterapii, w skojarzeniu z inhibitorami pompy protonowej (IPP) oraz jako bezpieczna terapia pomostowa przed badaniem gastroskopowym. Nieodzownym elementem opieki farmaceutycznej jest edukacja pacjenta w zakresie modyfikacji stylu życia, w tym stosowania diety lekkostrawnej i unikania jedzenia przed snem.
Artykuł omawia rolę farmaceuty w opiece nad pacjentem z chorobą otyłościową, ze szczególnym uwzględnieniem fazy plateau, w której – mimo kontynuacji leczenia – dochodzi do czasowego zatrzymania redukcji masy ciała. Wyjaśnia mechanizmy adaptacji metabolicznej oraz zmiany neurohormonalne, podkreślając fizjologiczny charakter tego zjawiska i brak związku z nieskutecznością terapii. Wskazuje na kluczową rolę farmaceuty w edukacji pacjenta, monitorowaniu farmakoterapii oraz wzmacnianiu adherencji, a także w identyfikacji błędów terapeutycznych i czynników behawioralnych wpływających na efekty leczenia. Zwraca również uwagę, że właściwe wsparcie w fazie plateau może zapobiegać przedwczesnemu przerywaniu terapii i poprawiać długoterminowe wyniki leczenia.
Współczesna koncepcja kolki zakłada jej wyraźny związek ze zmianami mikrobioty jelitowej (określanymi mianem dysbiozy) oraz występowaniem minimalnego stanu zapalnego jelit. Dysbiozie u wcześniaków, noworodków i małych niemowląt sprzyja poród cięciem cesarskim, karmienie mlekami modyfikowanymi, jak również nierzadkie w okresie wczesnodziecięcym antybiotykoterapie. Podstawową rolę w terapii odgrywa wszechstronne wsparcie i edukacja rodziców.
Ból jest nieodłącznym elementem pojawiającym się w życiu człowieka. Współczesna farmakoterapia oferuje wiele możliwości leczenia dolegliwości bólowych odczuwanych przez pacjentów. Jedną z nich są leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Zalicza się do niej kilka substancji czynnych, spośród których jedną z częściej stosowanych jest diklofenak.